Recensies

LUISTEREN: YAMAHA AX-500 + NAS DESIGNLUIDSPREKERS

De zilverkleurige Yamaha AX-500 is ten tijde van deze luistersessie nog niet technisch gecontroleerd en eventueel gerepareerd. Maar omdat er tijdens de eerste controle geen defecten naar boven zijn gekomen, besluiten we deze Yamaha-versterker toch alvast op zijn klankmatige merites te beoordelen. Wat een verrassing is dat geworden!

NAS luidsprekers voetjes

MOOIE AFWERKING

Het uiterlijk en de bouwkwaliteit van de NAS designspeaker, overigens van een Nederlands fabrikaat dat helaas ter ziele is, bevalt ons wel. De matzwarte afwerking staat 'm goed. Een frontdoek is er niet. De NAS-sen leunen ietwat achterover, zodat ze in een kleine hoek iets omhoog afstralen. De hoek kan overigens aangepast worden met stelletjes. Deze stelvoetjes zijn afgewerkt met stevige rubberen dopjes zodat de luidsprekers ontkoppeld worden en de vloer niet beschadigd. We hebben de luidsprekers dicht tegen de achterwand geplaatst en de Yamaha AX-500 geïntegreerde stereoversterker aangesloten op de NAS-luidsprekers. Als muziekbron gebruiken we een Samsung-tablet met een Spotify Premium account. Uiteraard gaan we luisteren in de "extreme" kwaliteit van Spotify. Dat lijkt heel wat, maar gaat niet verder dan 320 kbps. Minder dan CD-kwaliteit dus. Geen slechte kwaliteit, maar een geoefend oor kan het verschil horen op een goede muziekinstallatie.Voor onze luistersessie is het van ruim voldoende kwaliteit.

VERRASSING!

We hebben in Spotify een afspeellijst aangemaakt genaamd "referentiemuziek" met een aantal nummers in diverse genres. We luisteren o.a. naar "Limit To Your Love" van James Blake. Daarmee kunnen we vooral de stem beoordelen en de luidsprekerprestaties in het diepe laag. Er is een een snelle, lage bas gemixed in dit nummer waarmee de snelheid en diepgang van de lage tonen weergever goed getest kan worden. De piano klinkt voldoende open, de stem klinkt aangenaam. Dan de eerste pauze in het nummer en vervolgens begint er een zware, diepe bas snel te vibreren. De NAS-sen houden het goed bij en gaan verrassend laag. En wij houden van goed laag. Wij hebben dan ook het liefst een all-round luidspreker die goed overweg kan met alle muziekgenres.

ENTHOUSIASME

En laag gaan ze, deze NAS-luidsprekers. De combinatie met de Yamaha AX-500 doet wonderen voor het laag! Er is duidelijk gecontroleerd laag aanwezig. Maar ook het hoog is prettig om naar te luisteren en wordt niet schel bij hardere volumes. Stemmen komen er prima uit. Als ik de luisterervaring zou moeten samenvatten in één woord zou ik zeggen "enthousiasme". De combinatie van AX-500 in combinatie met de NAS-designluidsprekers klinkt gewoon erg lekker en het enthousiasme van de AX500 wordt hoorbaar in deze set luidsprekers.

LUISTERAFSPRAAK MAKEN >
NAAR WEBSHOP >

LUISTERSESSIE: REVOX-SET

In onze webwinkel wordt een complete Revox-set aangeboden die bestaat uit de B251 geïntegreerde stereoversterker, de B160 FM-tuner en de B126 CD-speler. Het is momenteel de duurste set in onze webwinkel met maar liefst 12 maanden garantie op de gehele set! Wij vinden deze set dan ook met recht een "Topproduct" vanwege de karakteristieke uitstraling, de bouwkwaliteit en de gebruikte techniek. Zo heeft de B251 versterker een schakelende voeding en is de B160 tuner voorzien van een (destijds optionele) RDS-module. Tevens zit er een originele, werkende Revox-afstandsbediening bij. Redenen genoeg om eens uitgebreider te kijken en luisteren naar deze mooie Revox-set!

KIJKEN

De Revox-set bestaat uit 3 componenten die allemaal zijn nagekeken en gerepareerd door onze technische dienst. De uiterlijke staat van de 3 afzonderlijke componenten is erg goed te noemen. Er zijn op het eerste gezicht geen krasjes of beschadigingen zichtbaar. Het design van deze Revox-set past perfect bij het imago van Revox: kwaliteit met een technische uitstraling, alsof het voor liefhebbers met verstand van techniek is bedoeld. Natuurlijk ook een kwestie van smaak, maar wij vinden het er erg goed uitzien.
Het kloppend hart van de set is de Revox B251 geïntegreerde stereo-versterker die op 100 Watt per kanaal (8 Ohm) wordt gespecificeerd. Voor een dergelijke zware versterker (zeker voor die tijd!) verwacht je een zware voeding en dito gewicht. Til je de versterker op, dan voelt deze echter verrassend licht aan. Door de toepassing van een schakelende voeding kon er aanzienlijk op het gewicht bespaard worden. Het typerende, afneembare kunststof frontje ziet er nog keurig uit. Dat is mooi meegenomen. Maar ook verder kan ik nauwelijks krasjes of iets dergelijks ontdekken. Hetzelfde geldt voor de tuner en de cd-speler van deze mooie Revox-set. Je zou kunnen zeggen dat de set in een bijna mint conditie is!
IMG_5865

LUISTEREN

Voor het luisteren hebben we zowel CD's als vinyl gebruikt. Voor het afspelen van LP's hebben we de Thorens TD-318 MKIII platenspeler aangesloten met een hoogwaardig element. We kunnen niet zo snel ontdekken welk element het is en hoe goed het is, maar dat zullen we snel kunnen horen! We hebben verder een keurige set B&W DM580-luidsprekers aangesloten met voor beide luidsprekers een vernieuwd frontdoek. Dat ziet er keurig uit. We besluiten de set eerst een tijdje warm te draaien voordat we gaan beoordelen.
Wat opvalt bij het afspelen van CD's met de B126 CD-speler is dat het geluid nooit vermoeid, ook niet bij hogere volumes. Dat zal mede te danken zijn aan het ingetogen klankkarakter van de B&W's. De B&W's presteren fraai in het midden en hoog, terwijl het laag duidelijk aanwezig is, maar wel duidelijk gekleurd. Het stereobeeld heeft breedte en diepte en stemmen en instrumenten kunnen goed geplaatst worden. Maar de akoestiek van de luisterruimte is helaas nog niet optimaal. Daar moet nog wat aan bijgeschaafd worden de komende tijd, zodat met name de lagere tonen wat beter tot hun recht kunnen komen. We draaien CD's van de Eagles en Wolfgang Haffner. Met name sommige opnames van Wolfgang Haffner (Zooming) hebben een mooi strak en diep laag. Dat komt in de huidige setting wel tot zijn recht, maar dat moet beter kunnen. Helaas is hier de akoestiek debet aan. De stemmen en de instrumenten van de Eagles klinken mooi warm, weer mede door het klankkarakter van de B&W-luidsprekers. Bij hogere volumes horen we geen tekenen van "stress" en de B126 en B251 doen hun werk goed! Met de originele Revox-afstandsbediening kunnen we vanuit onze luisterstoel lekker makkelijk skippen naar het volgende nummer.
Dan wordt er overgeschakeld naar phono om de Thorens TD318 MKIII te beluisteren op de Revox B251-versterker. Ook hier beginnen we met muziek van de Eagles. Al bij de eerste klanken horen we dat we te maken hebben met een bovengemiddeld element. Het geluid klinkt mooi helder en je wordt direct bij de muziek betrokken. Dat smaakt naar meer. We doen een keer lekker "fout" en zetten een LP op van James Last. Dit is voor mij een stukje nostalgie omdat deze LP van mijn ouders was en deze muziek regelmatig werd gedraaid in de huiskamer in mijn tienerjaren. Toch leuk om weer eens te horen en de opnamekwaliteit van de LP valt beslist niet tegen. Ook hier klinkt de kwaliteit van het element duidelijk door. Het hoog sprankelt, het stereobeeld is prima en ik kan mijn voeten niet stilhouden, zo lekker is het genieten!
Uiteraard bepaalt de som van het totaal de uitkomst, ook bij het luisteren naar deze mooie Revox-set met Thorens-platenspeler. De beperkende factoren zijn de gebruikte luidsprekers en de ietwat lastige akoestiek van de luisterruimte. Maar we zijn er wel van overtuigd dat met een nog hogere kwaliteit luidsprekers, deze Revox-set nóg aangenamer zal gaan klinken! Wat ons betreft nu al een aanrader!

LUISTERAFSPRAAK MAKEN >
NAAR WEBSHOP >

TEAC DV50 ESOTERIC versus PHILIPS CDD882 MET ARCAM rDAC

Leuke vergelijkende luistertest dachten we hier bij de Vintage HiFi Winkel: welke presteert nu beter om een felbegeerd plekje in onze referentieset te krijgen? We hebben zowel de Teac DV50 als de Philips CDD882 in combinatie met de Arcam rDAC aangesloten op onze referentieset van dit moment. Een Quad 77 voorversterker, Quad 707 eindversterker en Master Three monitor-luidsprekers. Een verslag van een interessante luisterervaring.

Welke wat oudere audioliefhebber kent 'm niet? Het Philips CDD882 cd-loopwerk met het onverwoestbare CDM1 (mkII)-loopwerk. Inmiddels een legendarisch loopwerk en geliefd bij met name Philips-liefhebbers maar ook daarbuiten. De Vintage HiFi Winkel is de gelukkige eigenaar geworden van een (bijna) mint exemplaar met originele afstandsbediening. De afstandsbediening oogt niet bijzonder, maar het feit dat deze nog werkend bij de CDD882 behoort is toch wel een mooie bijkomstigheid. Dat zie je namelijk niet altijd als de CDD882 al wordt aangeboden. We vonden het daarom dan ook tijd voor een audio-feestje in de vorm van een vergelijkende test.

TEAC DV50

De Teac DV50 is een zware multispeler van maar liefst 23 kg zwaar. Het grote gewicht is voor een versterker al opmerkelijk, laat staan voor een multispeler voor CD, SACD en DVD. Geen bluray, want deze speler stamt alweer uit 2004. Geen echte vintage, maar beslist interessant genoeg deze speler aan te schaffen toen de kans zich voordeed. De zwartkleurige speler is zwaar en straalt dat gewicht ook uit in zijn uiterlijk; imposant en statig neemt hij behoorlijk wat plek in.

Philips CDD882 met Arcam rDAC

De Philips CDD882 is niet zo zwaar als de Teac DV50 maar is beslist niet licht te noemen. Met zijn gewicht van ruim 10 kilogram geen lichtgewicht en dat maakt duidelijk dat ook deze speler gemaakt is van degelijke, hoogwaardige componenten, zowel aan de buitenzijde als de binnenzijde. Karakteristiek is de groene verlichting, wat hem zeker niet misstaat.

AUTORITEIT

We hebben diverse albums op CD beluisterd om een luisteroordeel te kunnen vormen, waaronder Mike Oldfield "The songs of distant earth" en "The very best of Supertramp". Natuurlijk vergelijken we feitelijk bekeken de Arcam rDAC met de DAC in de Teac DV50, dus uiteindelijk zegt het nog niet zo veel over de muzikale kwaliteiten van het Philips loopwerk. Als we het Philips cd-loopwerk koppelen met een nóg betere DAC, zal het resultaat waarschijnlijk nóg beter zijn. De vraag is alleen wanneer we op het niveau komen van de de gewichtige Teac... Want het werd al snel duidelijk dat de Teac DV50 met veel meer muzikale autoriteit speelt dan de Arcam rDAC. En de Arcam rDAC is beslist geen slechte DAC, zeker als we het prijskaartje van €350.- in ogenschouw nemen. De Arcam produceert een vloeiend, aangenaam geluid met veel detail en goede "staging" en een aantrekkelijke laagweergave op onze Master Three-luidsprekers. De Teac DV50 heeft die eigenschappen ook, maar speelt met meer autoriteit, meer overwicht. De Teac dwingt je meer om écht te luisteren, zullen we maar zeggen. Bovendien is de laagweergave intenser en zijn details in de opname beter waarneembaar. Het geluidsbeeld is opener en krijgt daardoor ook meer diepte.

Onze indruk is dat de Teac DV50 zijn audiofiele kwaliteiten duidelijker waarmaakt. Maar ook de Arcam rDAC staat zijn mannetjes. Wij kunnen ons zelfs voorstellen dat er mensen zijn die de rDAC toch prefereren boven het geluid van de Teac DV50. De DV50 is meer "in your face" terwijl de Arcan rDAC zich bescheidener opstelt. Maar het plaatje klinkt zeer aangenaam en "smooth", met een duidelijke nadruk in de laagweergave. Er is verder een goede detaillering te horen en de staging is verder prima, zowel in de breedte als in de diepte. Een erg goede DAC, zeker voor zijn geld. Maar de rDAC moet wat ons betreft toch zijn meerdere erkennen in de Teac DV50. Een verschil van interpretatie van het digitale signaal.

Wil je het verschil tussen beide DAC's ook eens ervaren nu het nog kan? Maak dan een luisterafspraak en oordeel zelf of het verschil van beide DAC's ook voor jou duidelijk is.

PHILIPS MFB 541 VERSUS SONY SA-S1

Philips introduceerde de Motional FeedBack-luidsprekers (met ingebouwde versterkers) in de jaren '70 van de vorige eeuw. Het resultaat van deze technologie is dat met name de laagweergave van veel hogere kwaliteit wordt en lager doorloopt. Het lukte Philips dan ook in haar MFB-luidsprekers een relatief diepe en mooie laagweergave te realiseren met een relatief kleine luidsprekerkast. De kleinste telg van de MFB-serie was de MFB 541, die wij in onze webwinkel te koop aanbieden voor Euro 299,-.

Philips bleek behoorlijk succesvol met deze technologie en er werd een hele lijn van uitgebracht (zie foto).
Philips_ MFB_series

Het MFB-principe is gebaseerd op zogenaamde "bewegingsterugkoppeling". Wat wordt daar mee bereikt? De schijnbare massa van de luidspreker neemt door het toepassen van bewegingsterugkoppeling toe, hierdoor wordt onze resonantiefrequentie in gunstige zin beïnvloed. Bij toename van de conusmassa zal de resonantiefrequentie omlaag gaan, met als resultaat dat het werkgebied van de luidspreker in het onderste frequentiespectrum wordt vergroot. Dankzij het gebruik van de bewegingsterugkoppeling neemt het rendement van de luidspreker niet af, hetgeen bij verzwaring van de conusmassa normaal wel zou gebeuren. De laagste weer te geven frequentie schuift verder omlaag, waardoor ons systeem eindelijk zijn doel bereikt heeft; een lager doorlopend frequentiebereik van onze luidspreker in een kleine behuizing en dit alles zonder de rechtheid van de frequentie-karakteristiek nadelig te beïnvloeden! Het terugkoppelingsprincipe was in de jaren '30 van de vorige eeuw al bekend, maar kon toen nog geen technische realiteit worden.

Ook de concurrentie deed pogingen om de MFB-technologie toe te passen in haar luidsprekerproducten. Zo bracht Sony in de jaren '80 van de vorige eeuw een midi-systeem uit met een voorversterker met bijpassende luidsprekers die gebruikt maakten van de MFB-technologie: de Sony SA-S1 luidsprekers met de Sony S1 voorversterker en bijbehorende componenten als tuner, minidisc-speler (zeldzaam) en cd-speler. De Vintage HiFi Winkel heeft zo'n complete Sony-midiset (helaas zonder minidisc-speler) in haar bezit en deze zal na een onderhoudsbeurt te koop worden aangeboden, inclusief de behoorlijk zeldzame SA-S1 luidsprekers met MFB-technologie en elektrostatische hoogweergevers(!). De SA-S1 luidsprekers werden destijds namelijk alleen in combinatie met de Sony midi-set verkocht (zie foto).

Voor wie het nog niet duidelijk is: omdat het actieve luidsprekersystemen betreft, hebben de luidsprekers netspanning nodig voor de ingebouwde versterkers. Dat is een nadeel omdat er per luidspreker weer een extra voedingskabel nodig is, en dat beperkt de flexibiliteit enigszins.

sas1-3

PHILIPS MFB 541

Hoewel zowel de Philips MFB 541 als de Sony SA-S1 luidsprekerset gebruik maken van de MFB-technologie en dus ook beide actieve luidsprekers zijn, houd daar de vergelijking toch wel zo'n beetje op. De zwarte Philips MFB541 is kleiner en minder diep dan de houtfineer Sony SA-S1 en minder opvallend wat design betreft. De Philips-luidsprekers zijn ontworpen als een 3-weg systeem met conventionele units voor het hoog, midden en laag. Een rood indicatielampje op elke luidspreker geeft aan dat de luidspreker aan is. De luidsprekerunits worden beschermd door twee afneembare frontjes die met klittenband bevestigd zijn. Aan de achterzijde bevinden zich de 5-polige DIN-aansluitingen voor zowel een ingaand als een uitgaand signaal. Met de juiste verloopstekker is het bijvoorbeeld mogelijk om een smartphone, tablet of computer rechtstreeks aan te sluiten op deze actieve luidsprekers. Zo gebruikt ondergetekende de MFB541-luidsprekers als computerluidsprekers voor zijn Mac Mini. Ik heb nog nooit zo heerlijk van de muziek uit mijn Mac Mini genoten... Verder bevinden zich op de achterzijde schakelaars voor gebruik als linker of rechterluidspreker in een stereo-opstelling en een keuzeschakelaar voor het ingangssignaal. Tenslotte zit er een rode power-knop aan de achterzijde. Ons advies: schakel na gebruik de luidsprekers uit met de rode power-knop aan de achterzijde om geen onnodig stroomverbruik te veroorzaken. De Philips-luidsprekers schakelen na verloop van tijd weliswaar in een stand-by-modus, maar dat geeft geen garantie dat ook het stroomverbruik vermindert. Er bestond destijds nog geen eco-modus...

SONY SA-S1

De Sony SA-S1 luidsprekers maken gebruik van één conventionele unit voor de laag- en middenweergave. Voor het hoog wordt gebruikt gemaakt van een elektrostatische weergever, hetgeen toch wel zeer bijzonder te noemen is! Deze Sony-weergevers worden dan ook geroemd om hun schitterende hoogweergave! Hier zou Sony wel eens goed kunnen scoren, maar ook het midden en laag zullen dan ook van een goede kwaliteit moeten zijn om het systeem als totaal goed te kunnen waarderen. De Sony-kast is hoger, breder en dieper dan de Philips MFB 541, dus ook wat het laag betreft zouden deze luidsprekers goed moeten kunnen presteren. De zwarte power-knop is heel bescheiden onder het afneembare frontdoek aan de voorzijde geplaatst. Zodra de luidspreker wordt ingeschakeld licht er een bescheiden groen lampje op ten teken dat de luidspreker actief is. De elektrostatische tweeter zit in een kunststof behuizing op de kast gemonteerd. Daardoor wordt de SA-S1 luidspreker toch wel een opvallende verschijning. Over smaak valt niet te twisten, maar wij vinden het wel bijzonder. Aan de achterzijde zit alleen een tulp-ingang voor het ingangssignaal, uiteraard de aansluiting voor een netsnoer en een basreflexpoort, die de Philips MFB 541 overigens niet heeft. Al met al vinden wij dat wat uiterlijk de Sony het beste scoort. De luidsprekers stralen kwaliteit uit, terwijl de Philipsen meer het effect hebben van een "wolf in schaapskleren"; het lijkt niet zo bijzonder, maar wacht maar tot je ons gehoord hebt...

HET LUISTEREN

Wel mooi of niet mooi, het gaan uiteindelijk om hoe het klinkt. We hebben uitvoerig muziek uit het pop- en jazz-genre gespeeld en steeds eenzelfde muzieknummer vergeleken op beide luidsprekersystemen. Als bron diende de Teac DV50 Esoteric die op zijn beurt analoog was aangesloten op een Luxman C-02 voorversterker. Deze Luxman C-02 heeft immers 2 pre-outs, zodat we snel tussen beide luidsprekersets konden schakelen voor een A-B vergelijking. We begonnen een nieuw nummer steeds met de MFB 541 en schakelden daarna over naar de SA-S1-set om hetzelfde nummer wederom te beluisteren. Na uitvoerig luisteren kunnen wij het volgende stellen:
Zoals verwacht, blinken de Sony-weergevers uit in de hoogweergave. Zo worden bijvoorbeeld fijne triangeltoontjes veel ruimtelijker weergegeven en klinken daardoor realistischer. De detaillering in het hoog gaat bij de Sony's verder dan bij de MFB 541's. De scherpe kantjes zijn in het hoog vrijwel verdwenen terwijl bij de Philips-set de S-klanken iets scherper klinken. Hier scoort Sony duidelijk beter, maar dat betekent niet dat de MFB 541 het slecht doen in het hoog. Integendeel, wij vinden het hoog uitermate prettig klinken en voldoet wat ons betreft aan de verwachtingen. Stemmen klinken met de Sony-weergevers wel weer gekleurder dan met de MFB 541-set. Waarschijnlijk is hier het kastontwerp debet aan. Wat ons verder opvalt bij de stemmen is dat ze Sony-luidsprekers deze wel meer op de voorgrond plaatsen. De 3D-weergave van de Sony-luidsprekers vinden wij dan ook beter. De MFB 541's hebben een wat "platter" geluidsbeeld. Tenslotte hebben we nog de laagweergave van beide luidsprekersystemen. Hoewel beide, actieve luidsprekers gebruiken maken van het MFB-principe, klinkt het laag toch verschillend. De Philips MFB 541 klinken erg gecontroleerd en erg aangenaam in het laag, zonder veel kleuring van het geluid. De "punch" van het laag is minder, maar ja, het is de kleinste telg uit deze MFB-reeks van Philips. De Sony's gaan in het laag verder door, maar het lijkt erop dat het laag minder voordeel heeft van de MFB-technologie van Sony. Je merkt het wel, maar het laag is minder gecontroleerd en meer gekleurd. Wellicht dat ook de basreflex-poort aan de achterzijde hier de schuld van is en wellicht ook de bouw van de kast.

ONZE CONCLUSIE

Het is voor ons duidelijk dat de Sony SA-S1 in vergelijking met de Philips MFB 541 onder de streep de winnaar is van deze vergelijkingstest. Minder scherpte in het hoog, meer detaillering en een betere ruimtelijke weergave. Het laag gaat verder door, maar is minder gecontroleerd en, net zoals bij de weergave van stemmen, meer gekleurd dan bij de Philips-weergevers. De Philips MFB 541 heeft ons flink verbaasd! Wat een goede geluidskwaliteit, ook in het laag, komt er uit zo'n kleine luidsprekerkast! Je zou wat ons betreft kunnen stellen dat de Philips MFB 541 zeer muzikaal en zeer aangenaam klinkt zonder veel kleuring in het geluid. De Sony SA-S1 klinkt over het algemeen analytischer maar ook iets minder muzikaal. Beide luidsprekers hebben ons echter kunnen bekoren. Als de voordelen van beide luidsprekersystemen samengevoegd zouden kunnen worden tot een nieuw luidsprekerontwerp dan zouden wij niet aarzelen deze te kopen. De realiteit is, dat de keuze uiteindelijk aan de luisteraar is en mede bepaald zal worden door het beschikbare budget. Voor een relatief bescheiden bedrag van Euro 299,- haal je met de MFB 541 een erg prettig klinkende actieve luidspreker in huis. Heb je meer te besteden (Euro 499,-), wil je meer laag, een goede 3D-weergave en een erg mooie hoogweergave, dan ga je voor de Sony SA-S1.

Tonnis de Jonge
Vintage HiFi Winkel